:: Časopis ''Nastava i vaspitanje'' - br. 3 - 2008. ::

Nastava i vaspitanje
Časopis za pedagošku teoriju i praksu
Broj 3 - 2008. godina
No 3 ENGLISH

Sve informacije o časopisu Nastava i vaspitanje možete dobiti na broj telefona 011/2687-749.
Narudžbenicu za časopis možete skinuti sa našeg sajta ...narudžbenica...

NASTAVA I UČENjE

Dr Mara Đukić, Svetlana Španović:
Efektivno partnerstvo nastavnika kao činilac kvaliteta timske nastave
Radmila Šain:
Jezik za specifične akademske svrhe- značaj i mogućnosti koje pruža čitanje
Dr Tomka Miljanović:
Rezultati tekuće reforme programa biologije u osnovnoj i srednjim školama u Republici Srbiji
Dr Živka Krnjaja:
Učenje i podučavanje kao zajedničko razumevanje

PROBLEMI VASPITNOG RADA

Alenka Čižmanski, Mr Jelica Petrović, Dr Marija Zotović:
Povezanost agresivnog ponašanja kod dece i adolescenata sa sociometrijskim statusom i percepcijom vaspitnih stavova roditelja
Miroslav Pavlović, Dr Vesna Žunić Pavlović:
Planiranje školskih programa prevencije vršnjačkog nasilja
Olga Jovančićević, Ljiljana Reljić:
Prevencija i rešavanje disciplinskih problema u nastavi

DECA SA POSEBNIM POTREBAMA

Dr Marina Radić-Šestić, Mr Vesna Radovanović:
Internet i srednjoškolci
Dr Evgeniya Minkova Topolska:
Holistički pristup tehnologiji igre za integraciju dece sa posebni potrebama

NASTAVNICI I SARADNICI U OBRAZOVANjU I VASPITANjU

Dr Nenad Suzić:
Efikasnost nastavnika
Dr Emil Kamenov:
Suština vaspitačkog poziva
Dragana Čikoš, Vesna Radošević, Dragica Kubet:
Mesto i uloga stručnih saradnika sa stanovišta roditelja, vaspitača i stručnih saradnika
Dr Gordana Budimir -Ninković:
Studentska vizija budućnosti

PRIKAZI

Mr Nataša Lalić-Vučetić:
Vršnjački odnosi i školski uspeh
Dr Gordana Budimir-Ninković:
Veoma kvalitetno i aktuelno delo -interaktivno učenje i nastava

 Dragi čitaoci,
Od ovog broja objavljivaćemo tekstove stranih autora napisane na jednom od dva svetska jezika - engleskom ili ruskom. To činimo zato što sve više stranih stručnjaka želi da dobija naš časopis i da u njemu objavljuje svoje radove. Verujemo da ovakvom orijentacijom obogaćujemo sadržaj časopisa, proširujemo krug saradnika i otvaramo mogućnost da "Nastava i vaspitanje" ima bolju poziciju među naučnim časopisima iz oblasti obrazovanja.

Trudićemo se da u narednim brojevima, svaki put kad imamo tekst stranog autora, objavimo prošireni apstrakt na srpskom jeziku, kako bismo svim čitaocima omogućili da upoznaju sadržaj tog teksta.

Koristimo ovu priliku da zamolimo sve buduće autore da pročitaju uputstvo koje redovno objavljujemo, te da u skladu s njim pripreme svoje radove i daju odgovarajuće stručne reference.
Vaše sugestije za podizanje kvaliteta vašeg i našeg časopisa uvek su dobrodošle.
Redakcija

Dear readers,
Starting with this issue we plan to publish texts by authors from other than Serbian speaking countries, written in two international languages - English and Russian. Our decision arose from the fact that the number of foreign professionals interested in receiving and publishing in our Journal has been increasing steadily. We believe that this strategy will enrich the contents of our Journal, expand the circle of contributors and associates, and open a possibility for the Journal to be ranked even higher among scientific journals in the field of education.

Foreign authors are kindly asked to submit not only a text + abstract but also a one-page summary of the text, the Serbian translation of which will accompany the original text.
All contributors are kindly asked to read Contributors' Notes, which are regularly edited, to prepare their papers, including relevant professional references, in compliance with the requirements.
Editorial Board

Dr Mara Đukić
Filozofski fakultet, Novi Sad
Dr Svetlana Španović
Pedagoški fakultet, Sombor
Pregledni članak
UDK-371. 4

EFEKTIVNO PARTNERSTVO NASTAVNIKA KAO ČINILAC KVALITETA TIMSKE NASTAVE

U radu su osvetljene osnovne karakteristike timske nastave kao didaktičke inovacije značajnog pedagoškog kapaciteta i polivalentnog potencijala za unapređenje kvaliteta vaspitno-obrazovnog procesa. Centralni deo rada posvećen je razmatranju Stjuart-Perijevog modela efektivnog partnerstva nastavnika u timskoj nastavi. Ovaj dinamični, više-fazni model reprezentuje cikličnu prirodu procesa formiranja nastavničkog tima i obuhvata sledeće korake: početak partnerstva, održavanje, odnosno nasta vak partnerskog odnosa, pravo partnerstvo u procesu nastave (zajedničko planiranje, izlaganje novih nastavnih sadržaja, ponavljanje, vežbanje, ocenjivanje) i realizaciju efektivnog partnerstva. Pri tome, efektivno partnerstvo nastavnika nije samo ključni činilac kvaliteta, već je istovremeno uslov, sred stvo i jedan od primarnih ciljeva timske nastave. Na kraju, zaključeno je da bi šira implementacija timske nastave u domaćim školama (praćena ozbiljnim evaluacionim istraživanjima) bila veoma važna kao izraz autentične pedagoške reforme i kao doprinos kvalitetu obrazovanja, ne samo na nivou osnovnog, nego na svim nivoima školskog sistema u nas.

Ključne reči: partnerstvo, nastavnički tim, timska nastava, inovacija, didaktika

EFFECTIVE PARTNERSHIP OF TEACHERS - A FACTOR OF TEAM TEACHING QUALITY

The paper sheds light on some basic characteristics of team teaching seen as a didactic inovation of significant pedagogical capacity and polyvalent potential for enhancing the quality of the educational process. The central part of the article is dedicated to the consideration of the Stuart-Perry's model of effec­tive partnership of the teachers involved in tean teaching. This dynamic multiphase model represents the cyclic nature of the process of teacher team formation and comprises the following steps: the beginning of partnership, maintenance, i.e. continuation of the part­ner relationship, true partnership in the teaching process (joint planning, new contents presentation, revision, excercises, assessment) and the realization of effective partnership. At this point, effective partnership of teachers is not only the key element of quality but also the precondition, the means, and one of primary goals of team teaching. In the end, the conclusion is that a wider implementation of team teaching in our schools (followed by serios evaluative research) would be of great significance as an expression of authentic pegagogical reform and a contribution to the quality of education, not only on primary school level, but on all educational levels in our country.

Keywords: partnership, teacher team, tim teaching, inovation, didactics.

sadržaj

Radmila Šain
Medicinski fakultet, Beograd
Stručni članak
UDK-371.3(80)

JEZIK ZA SPECIFIČNE AKADEMSKE SVRHE1: ZNAČAJ I MOGUĆNOSTI KOJE PRUŽA ČITANjE

Kada se govori o usvajanju stranog jezika obično se misli na četiri  osnovne jezičke veštine koje student mora da usvoji. Na raznim nivoimai za različite potrebe uvek se donekle veća pažnja posvećuje jednoj od njih, ali njihova međusobna povezanost ipak ostaje suština usvajanja stranog jezika. Veština čitanja, koja se zajedno sa veštinom slušanja obično svrstava u receptivne veštine, dobija svoj dominantan značaj kada se radi o usvajanju jezika na akademskom nivou, i to jezika za specifične namene. Studenti su veoma motivisani da se usavrše u ovoj veštini zbog njihove potrebe da prate novosti iz svoje struke i da koriste literaturu na stranom jeziku. Studente treba upoznati sa različitim oblicima čitanja i pomoći im da usvoje različite strategije kojima će najbrže i najefikasnije ostvariti cilj čitanja. Istovremeno, zbog međusobne povezanosti sve četiri jezičke veštine, čitanje je veoma pogodno i kao osnova za razvijanje ostalih jezičkih veština.

Ključne reči: strategije čitanja, motivacija, zadovoljavanje potreba, integrisane veštine

THE IMPORTANCE AND POSSIBILITIES OF TEACHING READING WITHIN LSAP (LANGUAGE FOR SPECIFIC ACADEMIC PURPOSES)

The notion of foreign language acquisition implies four language skills that a student is expected to acquire. At different level of studies, and depending on needs analysis, usually one of the skills becomes more dominant, but inter-relatedness of all the skills still remains the essence of language acquisition. Reading, which together with listening, is regarded as a receptive skill becomes that dominant skill when we think of LSAP (Language for Specific Academic Purposes). Students' motivation to acquire the skill is great since they thoroughly understand its importance - they need it if they want to be acquainted with all recent achievements in their future profession. Teacher's task is to help them develop different reading strategies so that they can satisfy their need for reading quickly and more efficiently. At the same time, because of its inter-relatedness with other language skills, reading is a very suitable basis for their development.

Keywords: reading strategy, motivation, needs fulfillment, integrated skills
LSAP (Language For Specific Academic Purposes)

sadržaj

Dr Tomka Miljanović
Prirodno-matematički fakultet, Novi Sad
Pregledni članak
U D K- 37.014 . 3(371. 214)

REZULTATI TEKUĆE REFORME PROGRAMA BIOLOGIJE U OSNOVNIM I SREDNjIM ŠKOLAMA U REPUBLICI SRBIJI

Tekuća reforma obrazovanja u osnovnoj i srednjim školama u Republici Srbiji (uključujući i promene u programima biologije) započela jeusvajanjem Zakona o osnovama sistema obrazovanja i vaspitanja (Službeni glasnik RS, 62, 2003). Projekat reforme nije bio rezultat unapred osmišljene nacionalne strategije promena na temelju stručnih i naučnih saznanja i stvarnih potreba zemlje u tranziciji, već politička odluka da se u sistemu obrazovanja u kratkom vremenskom periodu sve promeni, kao da u njemu ništa pre toga nije valjalo. Izborom nove Vlade Republike Srbije 2004. godine, Zakon o osnovama sistema obrazovanja i vaspitanja je delimično promenjen, a proces reforme obrazovanja zamenjen konceptom postepene reforme koji uvažava pozitivne vrednosti dosadašnjeg sistema obrazovanja u našoj zemlji i u njega unose izvesne novine. Navedene činjenice pokazuju da Republika Srbija nema nacionalnu strategiju razvoja obrazovanja koja bi se sprovodila bez obzira na promene vlade i resornih ministara. Zato su ostvareni rezultati tekuće reforme obrazovanja u osnovnim i srednjim školama manji od očekivanog i onoga što je u proteklom periodu bilo realno moguće ostvariti, kako bi naš obrazovni sistem u celini bio usklađen sa potrebama obrazovanja savremenog doba.

Ključne reči: osnovna škola, srednje stručne škole, gimnazija, reforma programa biologije

ONGOING REFORM RESULTS OF PRIMARY AND SECONDARY SCHOOL BIOLOGY CURRICULA IN SERBIA

The current educational reform in primary and secondary schools in the Re public of Serbia (including biology curricular changes) started with the en­actment of the Education System Bases Law (Službeni glasnik (Official Gazette)RS, 62, 2003). The project of the reform did not result from a national strategy of changes developed in advance and based on professional and scientific knowledge and real needs of a country in transition, but was prompted by a political decision to change every­thing in the educational system as if nothing in it had been valuable. After the inauguration of a new government in the Republic of Serbia in 2004 the Education System Bases Law was partially altered, and the reform process was replaced by the concept of gradual changes and implementation of eventual novel elements into the sound core of the existing educational system. The stated facts reveal that the Republic of Serbia has not devised a national strategy for the development of education which would be pursued regardless of changing ministers and governments. That is why the results of the reforms in primary and secondary education have been lower than has been expected and what might have realistically been achieved in order to enable the educational system to address educational needs of modern time.

Keywords: primary school, secondary vocational schools, gymnasia, reform of biology curricula.

sadržaj

Dr Živka Krnjaja
Visoka škola strukovnih studija za obrazovanje vaspitača, Sremska Mitrovica   
Pregledni članak
UDK-37.022

UČENjE I PODUČAVANjE KAO ZAJEDNIČKO RAZUMEVANjE

Pitanja koja se odnose na unapređivanje kvaliteta odnosa učenja i  podučavanja vode do različitih mogućnosti organizovanja ovih procesa. Međutim, različita stanovišta organizacije uspešnog podučavanja slažu se u stavu da je preduslov uspešnog podučavanja razumevanje onoga što oni koji uče već znaju, kao i njihovog prethodnog iskustva i očekivanja. Deca svoje učenje započinju s nekim bitnim pretpostavkama o načinu na koji razumeju situaciju u kojoj uče, kao teorijama ili konceptima koji im pomažu da osmisle svoje iskustvo. Kada se javlja neusklađenost između iskustva i predviđanja, deca pokušavaju da svoje teorije prerade, uoče novi obrazac, tako da stvaraju nove reprezentacije i nova pravila koja će taj obrazac pokriti. Između razumevanja u učenju i načina podučavanja postoji direktna veza. Podučavanjem se stvaraju uslovi za učenje ako se podstiče reorganizovanje ličnog razumevanja svakoga ko uči na osnovu refleksije, koriste se greške u razmišljanju kao mogućnosti za dalju analizu, kao i situacije u kojima se promenjeno lično značenje povezuje, uopštava i strukturira u odnosu na prethodno.

Ključne reči: koncept, zajedničko razumevanje, pregovaranje o značenju

LEARNING AND TEACHING AS MUTUAL UNDERSTANDING

The issues related to the enhancement of the quality of learning/teaching relationship lead to different possibilities for organizing these processes. However, although different, various starting points of the organization of successful teaching agree in the view that a precondition for efficient teaching lies in ap­prehending what learners already know and their previous learning experiences and ex­pectations. Children start learning by making a number of essential assumptions about the way they understand the learning situation, like theories and concepts that help them rationalize their experience. When a discord between experience and expectations occurs, children try to alter their theories, perceive a new pattern and form novel representations and new rules that can cover the new pattern. There is a direct connection between learn­ing and the mode of teaching. Teaching is supposed to create conditions for learning by stimulating the reorganization of understanding of each individual who learns by reflec­tion, while errors in thinking may be used for further analyses, as well as the situations in which altered personal meaning associates, generalizes and structures in relation to the previous.

Keywords: concept, mutual understanding, negotiating meaning.

sadržaj

Alenka Čižmanski, Mr Jelica Petrović, Dr Marija Zotović
Filozofski fakultet, Novi Sad
Izvorni naučni rad
UDK-37.018.1(159.923.5)

POVEZANOST AGRESIVNOG PONAŠANjA KOD DECE I ADOLESCENATA SA SOCIOMETRIJSKIM STATUSOM I PERCEPCIJOM VASPITNIH STAVOVA RODITELjA

Istraživanje predstavljeno ovim radom imalo je za cilj da ispita  da li postoji i kakva je povezanost između različitih oblika agresivnog ponašanja dece i adol escenata i percipiranih vaspitnih stavova roditelja, s jedne strane, i sociometrijskog statusa, s druge strane. Istraživanje se sastojalo od sociometrijskog ispitivanja koje je sprovedeno na uzorku od 216 ispitanika, uzrasta od 9 do 15 godina, koji su uz to procenjivali i vaspitne stilove svojih roditelja i agresivno ponašanje svojih vršnjaka. Rezultati istraživanja su pokazali da je veći stepen direktne agresije povezan sa negativnim polom kontrolne dimenzije oba roditelja i sa negativnim polom afektivne dimenzije majke. Deca i adolescenti koje su odbacili vršnjaci ispoljavaju u većoj meri direktne, ali i indirektne oblike agresivnog ponašanja nego deca koja su popularna u vršnjačkoj grupi.

Ključne reči: agresivno ponašanje dece i adolescenata, direktna agresija, indirektna agresija, vaspitni stavovi, sociometrijski status

THE RELATEDNESS OF AGGRESSIVE BEHAVIOUR OF CHILDREN AND ADOLESCENTS AND SOCIOMETRIC STATUS AND PERCEPTION OF EDUCATIONAL ATTITUDES OF PARENTS

The research presented in this report was aimed at establishing whether there is any relation, and if so what kind of relation, between different forms of aggressive behaviour of children and adolescents and the perceived edu­cational attitudes of parents on one side and the sociometric status on the other. The re­search included sociometric examination on the sample of 216 examinees aged 9 to 15, who additionally evaluated educational styles of their parents and aggressive behaviour of their peers. The results showed that the higher degree of direct aggression was linked to the negative pole of the control dimension of both parents and the negative pole of the affective dimension of the mother. Those children and adolescents who are rejected by their peers express to a higher degree both direct and indirect forms of aggressive behaviour than children who are popular in their peer group.

Keywords: aggressive behaviour of children and adolescents, direct aggression, indirect aggression, educational attitudes, sociometric status.

sadržaj

Miroslav Pavlović,
Zavod za unapređivanje obrazovanja i vaspitanja, Beograd
Dr Vesna Žunić-Pavlović
Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju, Beograd
Izvorni naučni rad
UDK-37.018.2

PLANIRANjE ŠKOLSKIH PROGRAMA PREVENCIJE VRŠNjAČKOG NASILjA

U radu su prikazani rezultati projekta Planiranje i primena programa prevencije prestupničkog ponašanja u obrazovno-vaspitnim ustanovama Zavoda za unapređivanje obrazovanja i vaspitanja. Ciljevi prve faze projekta bili su: utvrđivanje karakteristika vršnjačkog nasilja i utvrđivanje karakteristika rizičnih i protektivnih faktora. Najznačajniji rezultati urađene procene su: prevalencija vršnjačkog nasilja je 65%; dominantan oblik vršnjačkog nasilja je ismevanje i zadirkivanje (40%); najzastupljeniji rizični faktori su: nedovoljna posvećenost školi i školskim obavezama, druženje s vršnjacima koji se nasilno ponašaju i individualni stavovi koji odobravaju nasilno ponašanje; otkriveno je nedovoljno prisustvo protektivnog faktora pozitivno socijalno vezivanje za školu.

Ključne reči: vršnjačko nasilje, rizični i protektivni faktori, prevencija, programi

PLANNING SCHOOL PROGRAMMES FOR PREVENTING PEER VIOLENCE

The paper presents the results of the project Planning and application of the programme for the prevention of delinquent behaviour in educational institutions of the Education Advancement Institute. The objectives of the first phase of the Project were: identification of the characteristics of peer violence and determination of the risk and protective factors. The most significant results of the evalu­ation are: peer violence is prevalent in 65% cases; dominant forms of peer violence are ridiculing and teasing (40%); most frequent risk factors are: lack of dedication to school and school requirements, hanging around with peers who behave violently, personal atti­tudes that approve of violence; insufficient presence of the protective factor which includes positive social bonding with school.

Keywords: peer violence, risk and protective factors, prevention, programmes.

sadržaj

Olga Jovančićević
Školska uprava, Užice
Ljiljana Reljić
Školska uprava, Valjevo
Ministarstvo prosvete RS
Pregledni članak
UDK-371. 5

PREVENCIJA I REŠAVANjE DISCIPLINSKIH PROBLEMA U NASTAVI1

Uspešno uspostavljanje i održavanje određenog nivoa discipline  je premisa efikasne nastave/učenja i predstavlja jednu od bitnih kompetencija nastavnika. Od nastavnika se očekuje da realizuju obrazovno-vaspitni proces na odgovarajućem nivou i da ovom kompetencijom ovladaju u dovoljnoj meri. Disciplinski problemi skraćuju vreme predviđeno za učenje i nastavu, imaju negativan uticaj na efikasnost rada nastavnika i na trajanje/kvalitet profesionalne karijere nastavnika. Okviri koje definicija disciplinskog problema treba da ponudi moraju omogućiti da se s lakoćom utvrdi da li disciplinski problem postoji ili ne, kao i da se odgovori na pitanje ko manifestuje disciplinski problem. Kada je disciplinski problem evidentan jer je prisutno ponašanje koje narušava prava ostalih učenika i/ili ugrožava njihovu bezbednost, nastavnik je dužan da interveniše odmah. Međutim, kada nastavnik pri tom koristi neodgovarajuće ili nedovoljno efikasne strategije, on inicira disciplinski problem ili doprinosi njegovoj eskalaciji.

Ključne reči: disciplinski problem, verbalne tehnike, neverbalne tehnike, logična posledica, "nestabilni periodi".

PREVENTION AND SOLUTION OF DISCIPLINARY PROBLEMS IN THE CLASSROOM

Efficient establishing and maintaining an adequate level of discipline in the classroom is a precondition for efficient teaching/learning and is regarded as one of prominent competencies of the te4acher. The teacher is expected to realize the educational process on an adequate level and to acquire this competence in a sufficient measure. Disciplinary problems reduce teaching/learning time have negative influence on the teacher's efficacy and the duration/quality of their teaching career. The frameworks which a definition of the disciplinary problem should offer have to enable easy identification of the existence of a problem and who causes it. Once a disciplinary problem is identified by behaviours that violate the rights of others and/or jeopardises their safety, the teacher is responsible to intervene immediately. However, if a teacher uses inadequate or insufficiently efficient strategies, he/she may involuntary initiate a disciplinary problem and/or contribute to its escalation.

Keywords: disciplinary problem, verbal techniques, nonverbal techniques, logical consequence, "unstable periods".

1Ovaj tekst je rezultat pregleda i analize literature u izboru autora, a sa stanovišta potreba nastavnika.

sadržaj

Dr Marina Radić-Šestić
Mr Vesna Radovanović
Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju, Beograd
Izvorni naučni rad
UDK-376.2. (371.68)

INTERNET I SREDNjOŠKOLCI

U Srbiji internet koristi 34,7% građana. Najveća razlika u   korišćenju interneta javlja se među subpopulacijama različitog uzrasta - dok internet koristi skoro polovina (48,8%) stanovništva uzrasta 15-29 godina, onih od 50 do 64 godine je samo 11%. Ohrabruje činjenica da 66% studenata i učenika koristi internet, mada je i ovaj procenat daleko niži nego u razvijenim zemljama Evropske unije. Uzorak za istraživanje činilo je 150 učenika srednjih škola, od toga 50 (33,3%) učenika srednjih škola za gluve i nagluve i 100 (66,7%) učenika redovnih škola: gimnazije i arhitektonske škole, od I do IV razreda. Podaci su prikupljeni metodom upitnika koji je pratio učestalost i način korišćenja interneta i opštu zainteresovanosti za kompjutere kod kuće i u školi. Rezultati pokazuju da od ukupnog broja slušno oštećenih učenika koji imaju pristup internetu kod kuće, svakodnevno ga koristi samo jedan učenik (14,3%), za razliku od trećine učenika redovne škole (42,9%). U našem uzorku sve škole imaju pristup internetu, a mogućnost da učenici koriste internet pruža samo jedna škola. Oko petine učenika redovne škole u našem uzorku koristi internet svakodnevno ili više puta nedeljno za pretraživanje sadržaja vezanih za školu, ovaj broj ne prelazi ni polovinu čak i kada se uzmu u obzir učenici koji koriste internet jednom nedeljno. Samo dva učenika oštećenog sluha koristi internet u ove svrhe.

Ključne reči: internet, učenici škola za gluve i nagluve, učenici redovnih škola

THE INTERNET AND HIGHSCHOOLERS

In Serbia 34.7% of citizens use the Internet. The biggest difference in the use of the Internet is between various age sub-populations: in contrast to almost a half of population (48.8%) aged 15 only 11% of those aged 50-6429 make use of the Internet. Encouraging is the fact that 66% use the Internet, although the percent­age is significantly lower compared to the situation in the developed countries in the EU. Our research sample comprised 150 first-to-fourth year students of secondary schools, including 50 (33.3%) hearing-impaired students in a special secondary school and 100 (66.7%) students in regular secondary schools (gymnasia, vocational school for architec­tural technicians). The instrument for data gathering that was used was a questionnaire. The aim of the research was to determine to what extent high school students (with im­paired hearing and with normal hearing) use the Internet at home and in school, in what ways, and whether the Internet could be included in some forms of teaching in secondary schools.The results showed that in the group of students with impaired hearing, among those who have access to the Internet at home, only one student (14.3%) regularly uses it on daily basis, in difference to 42.9% of the students with normal hearing. Each examined school has access to the Internet, but students are position to use it in the teaching process in only one school. About one fifth of normal-hearing students use the Internet daily or frequently in the search for the contents related to school, but only two hearing-impaired students use it for these purposes.

Keywords: the Internet, hearing-impaired students, normal-hearing students.

sadržaj

Evgeniya Minkova Topolska, PhD
Sofia University "St. Kliment Ohridsky", Bulgaria
Pregledni članak
UDK-376.1(373.21)

HOLISTIC APPROACH TO GAME TECHNOLOGY FOR INTEGRATION OF CHILDREN WITH SPECIAL
EDUCATIONAL NEEDS

The article is focused on the issue of integration of children with special educational needs in kindergarten. The author outlines her views on the importance of pedagogical support, the necessity for a holistic approach to the construction and development of pedagogical techniques in order to develop their abilities and enable full participation of children with special needs in school environment later. She further suggests a scheme for planning game techniques that can facilitate and enhance physical, cognitive and emotional development of children with special needs, as well as their socialization and integration in wider peer environment.

Keywords:   children   with   special   educational   needs,   integrated   education, pedagogical support, holistic approach, game technology.

HOLISTIČKI PRISTUP TEHNOLOGIJI IGRE ZA INTEGRACIJU DECE SA POSEBNI POTREBAMA

Članak je posvećen pitanju integracije dece sa posebnim obrazovnim potrebama u zabavištu. Autor iznosi svoje mišljenje o značaju pedagoške podrške, neophodnosti da se kod oblikovanja i usavršavanja pedagoških metoda primeni holistički pristup za ciljem da se razviju sposobnosti i veštine neophodne za kasnije puno učešće u dece sa posebnim potrebama u školskoj sredini. Predlaže se shema za planiranje tehnologije igre koja može da olakša i pospeši fizički, kognitivni i emotivni razvoj dece sa posebnim potrebama, kao i njihovu socijalizaciju i integraciju u širu vršnjačku sredinu.

Ključne  reči:  deca  sa   posebnim  potrebama,  integrisano  obrazovanje, pedagoška podrška, holistički pristup, tehnologija igre.

 sadržaj

Dr Nenad Suzić
Filozofski fakultet, Banja Luka
Izvorni naučni rad
UDK-371.12(371.15)

EFIKASNOST NASTAVNIKA

Na uzorku od 607 nastavnika i studenata koji studiraju za nastavnički poziv provedeno je istraživanje uz primjenu Norveške skale efikasnosti i još tri skalera koje su konstruisali Skalvik i Skalvik (2007). Faktorizacijom su nađena četiri faktora efikasnosti nastavnika na BiH uzorku, to su: 1) predavačke sposobnosti, sposobnost nastavnika da motiviše učenike i da organizuje rad u odjeljenju, 2) uspostavljanje discipline, 3) uključivanje najslabijih učenika u punu aktivnost u učionici i 4) kooperativnost nastavnika prema kolegama i roditeljima. Autor ukazuje na to da bi bilo poželjno restrukturisati konstrukt samoprocene efikasnosti kod nastavnika tako da se disciplinovanje učenika pomjeri na niže mjesto prioriteta u korist inkluzije svih učenika i kooperativnosti nastavnika. Osim toga, regresiona analiza pokazala je da nastavnici koji više procjenjuju efikasnost vlastitog rada ujedno imaju viši nivo procjene efikasnosti kolektiva u kome rade. Sljedeći nalaz istraživanja je da viši nivo procjene vlastite efikasnosti imaju nastavnici koji više značaja pridaju eksternoj kontroli u odnosu na nastavnike koji eksternoj kontroli pridaju manje značaja. To je odraz sistema obrazovanja koji već decenijama djeluje na Balkanu. Važan nalaz ovog istraživanje je i to da uz porast životne dobi nastavnika raste i njihova uvjerenost o vlastitoj efikasnosti. Na koncu, ovo istraživanje pokazuje da postoji razlika između studenata budućih nastavnika i nastavnika koji rade u školama kada je u pitanju procjena samoefikasnosti (vlastite efikasnosti), eksterna kontrola, značaj ometajućih faktora i efikasnost kolektiva. Sve u svemu, ovo istraživanje donosi nove spoznaje korisne za pedagošku teoriju i nastavnu praksu te otvara niz problema za dalje istraživanje.

Ključne riječi: samoefikasnost nastavnika, eksterna kontrola, ometajući faktori

TEACHERS' EFFICACY

The Norwegian Efficacy Scale combined with three additional scalers, developed by Skaalvik & Skaalvik (2007), was applied in the research which was conducted on the sample of 607 in-service and pre-service teachers. The factorization procedure revealed four factors of self-efficacy of teachers in Bosnia and Herzegovina: 1) teaching capabilities, the ability of the teacher to motivate students and organize classroom activities, 2) establishing and maintaining class discipline, 3) en­gaging the least successful students in classroom activities, and 4) teacher-teacher and teacher-parents cooperativeness. The author points out that restructuring of the teachers' self-efficacy constructs might be desirable in the sense to prioritize students' inclusion in activities and cooperativeness over disciplining. Further, the regression analysis showed that the teachers who estimate their own efficacy higher evaluated the efficacy of their institution also higher. The higher level of self-efficacy estimate was obtained by those teachers who place more importance on external control compared to those who do not regard external control highly. This might be taken as a reflection of the system used in the Balkans for decades now. An important finding of the research is that the perception of self-efficacy increases with the age of the teachers. Finally, the results show that students - would-be teachers differ from in-service teachers regarding the perception of self-efficacy, external control, the importance of hampering factors and the efficacy of the institutions. All in all, the research revealed new aspects which might be useful to pedagogical theory and teaching practice and opened a number of questions for further research.

Keywords: teachers' self-efficacy, external control, hampering factors.

 sadržaj

Dr Emil Kamenov
Filozofski fakultet, Novi Sad
Stručni članak
UDK-371.12

SUŠTINA VASPITAČKOG POZIVA

Svedena na ogoljenu suštinu, postoje samo dva osnovna pristupa   određenju uloge vaspitanja (a tako i vaspitača) koji imaju korene u spartanskom i atinskom vaspitanju, najlakše shvatljivim kroz paradigmu o "lončaru" i "vrtlaru". Primere za to nalazimo u shvatanjima pedagoških mislilaca i poslenika, od F. Frebela, do naših savremenika. Svaki od velikih pedagoških sistema imao je i svoje shvatanje suštine vaspitačkog poziva po kojem je bio prepoznatljiv i razlikovao se od drugih. U polemikama se ove razlike potenciraju i suprotstavljaju (često jednostrano i dogmatski), što nije najbolji put za određenje suštine vaspitačkog poziva. Duh novog vremena, obeležen težnjom za demokratičnošću, zahteva pristup koji antinomijsko određenje ove suštine sagledava kroz dijalektiku jedinstva suprotnosti, težeći uspostavljanju više sinteze (superpozicije) među njima.

Ključne reči: vaspitač, pedagoške antinomije

THE ESENCE OF PRESCHOOL TEACHING

Reduced to its pure essence, there are only two basic approaches to determining the role of education (including educators, too) whose roots go back to ancient Spartan and Athenians education, which can be most easily grasped by using the paradigm of a "coppersmith" and a "gardener". Examples of this kind can be found in the views of pedagogic theorists and practitioners from Fridrich Froebel to our contemporaries. Each of great educational systems had its own concept of the essence of educational profession by which it differentiated from others and was recognisable. In disputes these differences are often stressed and juxtaposed (too often unilaterally and dogmatically) which is not the best route towards establishing the essence of educational profession. New Zeitgeiss, characterised by a tendency towards democracy, requires an approach that scrutinizes the antinomic determination of the essence through the dialectics of the unity of the opposites, aiming at establishing a superordinate synthesis of the opposites.

Keywords: concept, mutual understanding, negotiating meaning.

sadržaj

Dragana Čikoš
PU "Mladost", Bačka Palanka
Vesna Radošević
PU "Ljuba Stanković", Beočin
Dragica Kubet
PU "Veljko Vlahović", Temerin
Stručni rad
UDK-371.12(371.125)

MESTO I ULOGA STRUČNIH SARADNIKA SA STANOVIŠTA RODITELjA, VASPITAČA I STRUČNIH SARADNIKA

Rad je nastao iz želje da se sagleda mesto i uloga stručnih saradnika u  predškolskim ustanovama. Budući da se o ulozi stručnih saradnika do sada uglavnom govorilo teorijski, autori ovog rada su izvršili pilot-istraživanje i na osnovu dobijenih podataka prikazali kako stručne saradnike u predškolskim ustanovama doživljavaju roditelji i vaspitači, ali isto tako i kako oni sami doživljavaju svoje mesto i ulogu u predškolskim ustanovama.

Ključne reči: stručni saradnik, roditelj, vaspitač

THE POSITION AND ROLE OF EXPERT ASSOCIATES AS VIEWED BY PARENTS, PRESCHOOL TEACHERS AND EXPERT ASSOCIATES

The research originated from a wish to determine the actual position and the role of expert associates (psychologists, pedagogues, special education teachers). Since the role of expert associates has, so far, been discussed mainly on theoretical grounds, the authors of the paper conducted a pilot research and, based on the obtained results, present here how parents and preschool teachers see them, but also what they themselves think of their position and role in preschool institutions.

Keywords: expert associate, parent, preschool teacher.

 sadržaj

Dr Gordana Budimir-Ninković
Pedagoški fakultet, Jagodina
Stručni rad
UDK-371.13

STUDENTSKA VIZIJA BUDUĆNOSTI

U cilju istraživanja futurološke dimenzije obrazovanja učitelja na Pedagoškom fakultetu u Jagodini, izvršeno je ispitivanje studenata, smer - profesor razredne nastave, s namerom da se dobije studentska vizija budućnosti obrazovanja učitelja. Ispitanici su anonimno odgovorili na postavljena pitanja. Rezultati pokazuju da su ispitanici odgovorili veoma raznovrsno, veoma originalno i zanimljivo. Budućnost shvataju kao poveliku nepoznanicu i neizvesnost. Pa ipak, oni su usmereni na planiranje aktivnosti koje vode ka budućnosti i naglašavaju svoju ulogu u stvaranju budućnosti. Smatraju da nastavnik treba da bude primer svojim učenicima, treba da bude ideal i uzor koga slede. U predviđanju svog rada ambiciozni su i očekuju promene. A u razmatranju osobina ličnosti nastavnika, ističu tradicionalne vrednosti. Posebno ističu da će tehnika i obrazovna tehnologija uticati na promene u organizaciji vaspitno-obrazovnog rada i na ulogu nastavnika. To će se odraziti i na emocionalni odnos prema deci. Smatraju da će odnosi s decom zahvaljujući tehnici i tehnologiji biti "hladni".

Ključne reči: studenti, budućnost,učitelj, škola, vaspitanje, obrazovanje

THE FUTURE IN STUDENTS' VISION

Aimed at investigating the futuristic dimension of pre-service teacher training at Teacher Training College in Jagodina, the students preparing for class teaching were examined with the intention to gain insight into their vision of teacher training in the future. The respondents filled in a questionnaire anonymously. The results revealed a variety of different, original and interesting answers. The students see the future as the great unknown and uncertainty. Nevertheless, they are orientated towards planning their activities leading to the future and point out that they see great possibilities for creating their future. They hold that the teacher should set an example to students, be an ideal and model for students to follow. In anticipating their future work they show am­bition and expect changes. When considering personal characteristics of the teacher they point out traditional values. Especially stressed was the students' expectation related to the impact of educational technology on the changes in the teaching process organization and the role of the teacher. They expect that these changes will be at the expense of emotional relations with children. Although they are aware that love for children is necessary, they fear that teacher-students relations will become "cold" due to overuse of modern technology.

Keywords: students, the future, teacher, school, education.

 sadržaj

Mr Nataša Lalić-Vučetić
Institut za pedagoška istraživanja, Beograd
Prikaz

VRŠNjAČKI ODNOSI I ŠKOLSKI USPEH
Dr Vera Spasenović
Filozofski fakultet Beograd, 2008, 205 strana

Sticanje socijalnog iskustva kroz interakciju s drugim osobama neophodno je za normalan razvoj deteta i njegovo napredovanje. Pored roditelja, nastavnika i drugih odraslih osoba s kojima dete ostvaruje interakciju, veliki uticaj na njegov razvoj imaju vršnjaci. Uticaj vršnjaka pove ćava se naročito tokom perioda školovanja, kada udeo interakcije sa vršnjacima raste. Odnosi sa vršnjacima razlikuju se i po formi i po funkciji od odnosa s odraslima, iz čega proizlazi potreba za proučavanjem pitanja kako iskustva u odnosima s vršnjacima deluju na različita područja života i razvoja deteta. Čini mi se da je ulozi vršnjaka u razvoju poje din ca posvećivana manja pažnja nego drugim agensima socijalizacije kako u istraživačkim radovima, tako i u svakodnevnoj školskoj praksi. I onda kada su vršnjaci bili predmet istraživačkog interesovanja, pažnja je češće usmeravana na značaj kvaliteta vršnjačkih odnosa za soci jalno i emocionalno funkcionisanje pojedinca, a ne i na druge sfere funkcionisanja i uspešnosti osobe (recimo, akademsku uspešnost).
S druge strane, na postizanje školskog uspeha deluju mnogobrojni faktori, međusobno povezani i uslovljeni. Pažnja istraživača je dugo vremena bila usmerena na ispitivanje socioekonomskog statusa, porodičnih prilika, intelektualnih kapaciteta deteta i crta ličnosti. Međutim, ispitivanje socijalnih faktora (a u okviru toga i kvaliteta vršnjačkih odnosa) bilo je zapostavljeno u empirijskim radovima i tek poslednjih dvadesetak godina interesovanje istraživača se pomerilo ka socijalnim i afektivnim faktorima kao činiocima školskog postignuća.

 sadržaj

Dr Gordana Budimir-Ninković
Pedagoški fakultet, Jagodina
Prikaz

VEOMA KVALITETNO I AKTUELNO DELO
Interaktivno učenje i nas tava Dr Dragoljub Krneta
Fakultet za političke i društvene nauke Banja Luka, 2006.

Razvoj nauke, tehnike, tehnologije, kao i društveno-političke, proizvodno-ekonomske, naučno-kulturološke promene, uslovljavaju promene u ostvarivanju sadržaja vaspitno-obrazovnog rada. Uvođenjem automatizacije, kibernetike i elektronike u obrazovanje, vaspitno-obrazovna delatnost zauzima sve značajnije mesto u društvu. Nema sumnje da se sve to odražava na potrebu promena položaja učenika i nastavnika u nastavnom procesu, što pretpostavlja promene i u organizaciji učenja i nastave. "Posebno je izraženo nastojanje da se izabere najpodesniji oblik učenja i nastave kao i najdjelotvornija metoda podsticanja skladnog razvoja ličnosti za život u savremenom društvu." (str. 9) Da bismo to ostvarili, može nam pomoći knjiga dr Dragoljuba Krnete Interaktivno učenje i nastava.
Knjigu čini šest poglavlja:

• Uvod ne rasprave
• Društvene promjene i promjene u obrazovanju
• Interaktivno učenje
• Interaktivna nastava
• Zaključna razmatranja i
• Prilozi

sadržaj


---

ostali brojevi časopisa...
narudžbenica za časopis (za ustanove) ...