:: Časopis ''Nastava i vaspitanje''

OCENE I PRIKAZI

Čžu Sjaoman:
Reforma sadržaja obrazovanja u Kini
Rajka Studen:
Vaspitanje mladih za demokratiju
Dr Ksenija Končarević:
Korak ka formiranju autentične duhovnosti

REZIMEI TEKSTOVA

Dr Nataša Matović
Filozofski fakultet
Beograd
MERENJE U PEDAGOŠKIM ISTRAŽIVANJIMA 1
Rezime
U ovom radu razmatraju se karakteristike merenja koje se koristi u istraživanjima u pedagogiji, kao i mogućnosti i dometi njegove primene u ovoj oblasti. Osobenosti merenja analizirane su u kontekstu rasprava o sledećim pitanjima: koje su osnovne tendencije u shvatanju merenja; da li su predmet merenja svojstva, nosioci svojstava ili i jedno i drugo i u čemu su njihove specifičnosti; kakva je priroda veza na kojima počivaju indirektna merenja; koje osobine najčešće poseduje broj koji se koristi u merenju i, u skladu s time, koje vrste odnosa među pojavama on može da izrazi; šta je suštinska karakteristika koja razdvaja merne od ostalih instrumenata koji se, takođe, koriste za prikupljanje podataka i u čemu su njihove specifičnosti? Razmatranju mogućnosti i dometa merenja u istraživanjima u pedagogiji pristupilo se sa tri aspekta: prirode pojava u pedagogiji, karakteristika procedure merenja i osobenosti saznanja do koga se dolazi njegovom primenom.
Ključne reči:
metodologija pedagogije, pedagoško istraživanje, merenje i merni instrumenti
1 Donekle promenjen i prilagođen tekst ekpozea podnet prilikom odbrane doktorske disertacije, 6. 5. 2004. godine, na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, pred komisijom koju su činili: prof. dr LJubomir Kocić, prof. dr Nedeljko Trnavac i doc. dr Snežana Radovanović.
sadržaj

Miomir Ranđelović, OŠ "Josif Pančić"
Dragica Šišović, Ratko Jankov, Hemijski fakultet, Beograd
Gordana Zindović Vukadinović, Geografski fakultet, Beograd
STANDARDI ZA UČENIČKA POSTIGNUĆA U NASTAVI HEMIJE (II DEO) 1
Rezime
U ovom članku, nastavku rada "Standardi za učenička postignuća u nastavi hemije -I deo" (Šišović, Jankov, Zindović, 2004), razmatrani su očekivani rezultati učenja hemije za uzrast učenika do 14 godina u različitim zemljama. Radom su obuhvaćeni obrazovni sistemi u našem bližem okruženju (Hrvatska, Slovenija i Rumunija), obrazovni sistem jedne razvijene evropske zemlje (Velika Britanija - Engleska i Vels) i obrazovni sistemi u zemljama na drugim kontinetima (SAD - Arizona , Novi Zeland i Hong Kong), posebno oni čiji su učenici bili uspešni na internacionalnim testiranjima PISA i TIMSS. Iako je naša pažnja prvenstveno usmerena na standarde, za zemlje čija dokumenta ne sadrže standarde prikazani su ciljevi učenja hemije i očekivani ishodi. Cilj ovog članka jeste da se sagledaju očekivanja i standardi koji se postavljaju pred učenike u drugim zemljama, da bi se prema tome i prema potrebama naše sredine odredili standardi za znanja i umenja koja bi trebalo svaki učenik da formira u osnovnoj školi.
Ključne reči:
nastava hemije, ciljevi, ishodi, standardi, osnovna škola.
1 Prvi deo rada objavljen je u Nastavi i vaspitanju br. 2-3, 2004.
sadržaj

Slavko Zorić
Sindikat obrazovanja, nauke i kulture
Beograd
DIDAKTIČKO-METODIČKI PROBLEMI UČENJA STRANIH JEZIKA U OSNOVNOJ ŠKOLI
Rezime
U okviru šireg istraživačkog projekta, koji je podržao Sindikat obrazovanja, nauke i kulture (SONiK), za predmet istraživanja, zbog aktuelnosti, uzeti su didaktičko-metodički problemi učenja stranih jezika u osnovnoj školi. U radu se obrazlažu sledeći nalazi: (1) da u Srbiji postoji tradicija učenja stranih jezika, počev od 1844. godine, pa do današnjih dana; (2) da postoji razlika između toga kako dete tokom svoga detinjstva usvaja maternji jezik, a kako ono kasnije, u školskim uslovima, uz svestan i aktivan napor, uči strani jezik; (3) da je pedagoški najcelishodnije započeti učenje stranog jezika u trećem razredu, a drugog stranog jezika u petom razredu osnovne škole; (4) nastavu stranog jezika je najbolje izvoditi kombinovanom metodom, koja je nastala kombinacijom direktne metode i elemenata ostalih metoda; (5) organizacija i uspeh nastave stranih jezika zavisi od kvaliteta nastavnikovog znanja jezika, ali i od njegove didaktičko-metodičke umešnosti; (6) didaktički ispravno oblikovan udžbenik stranog jezika predstavlja realnu osnovu za izvođenje nastave stranog jezika, jer on utiče na emocionalnu i kognitivnu sferu učenikove ličnosti, ali udžbenik utiče načinom na koji nastavnik izlaže nove sadržaje, organizuje vežbanje i ponavljanje, bira metode i oblike nastavnog rada.
Ključne reči:
nastava stranog jezika, osnovna škola, nastavne metode, nastavnik, udžbenik.
sadržaj

Katarina Dunjić Mandić
Gimnazija
Čačak
STAV UČENIKA GIMNAZIJE PREMA IZBORNIM PREDMETIMA VERONAUKA I GRAĐANSKO VASPITANJE
Rezime
Ovaj rad se bavi ispitivanjem stava i procena učenika Gimnazije u Čačku o izbornim predmetima Veronauka i Građansko vaspitanje. Ispitani su učenici prvog, drugog i trećeg razreda koji pohađaju nastavu izbornih predmeta po propisanim zakonskim aktima. Interesovalo nas je kakav je stav učenika prema obavezi pohađanja izborne nastave u toku srednjoškolskog obrazovanja.
Ključne reči:
izborna nastava, veronauka, građansko vaspitanje, stavovi učenika, gimnazija.
sadržaj

Ivan Milovanović
OŠ "Joca Milovanović"
Bagrdan
USPEH UČENIKA ROMSKE NACIONALNOSTI
Rezime
Bitna specifičnost OŠ"Joca Milosavljević" u Bagrdanu je relativno veliki broj učenika romske nacionalnosti (oko 10% od ukupnog broja učenika). Prepoznajući potrebu da se deci romske nacionalnosti omoguće jednaki uslovi za učenje i napredovanje u školi kao i ostaloj deci, pokušali smo da utvrdimo uspeh i prolaznost romske dece u našoj sredini. Istraživanje koje je sa tim ciljem sprovedeno, ukazalo je da postoje značajne razlike u uspehu učenika romske nacionalnosti, koji je slabiji u odnosu na prosečan uspeh učenika na nivou škole. Prolaznost učenika Roma u naredni razred je manja od prolaznosti učenika u školi, a većina "neuspešnih" učenika, odnosno, učenika koji nisu završili razred, su Romi. Poražavajuća je činjenica da većina učenika Roma u ovoj školi nije u poslednjih desetak godina završila osmi razred, a srednju školu nije upisao ni jedan Rom. Ovi podaci jasno i nedvosmisleno ukazuju da problem uspeha i prolaznosti u naredni razred učenika romske nacionalnosti postoji i da je potrebno i neophodno tragati za mogućim načinima njegovog trajnog rešavanja.
Ključne reči:
Romi, školovanje, uspeh, prolaznost, razlike
sadržaj

Zorica Kovačević
Učiteljski fakultet
Beograd
DINAMIČNOST NASTAVE KAO SREDSTVO I KAO CILJ
Rezime
Možemo se zapitati, da li je čovekovo teško prilagođavanje promenama, uopšte, preneto u nastavu ili je ono u nastavi i naučeno? Dinamiku nastave moramo prilagoditi dinamici života, tj. kretanje nastavnog procesa intezivirati iz dana u dan. Savremeni didaktičari problem dinamičnosti nastave direktno povezuju s psihološkom aktivnošću učenika. U ovome radu biće reči o tome kolike su i kakve naše mogućnosti da poznavanjem prirode nastave, ciljeva koje treba da ostvarimo i nastavnog sadržaja učinimo nastavu bliskom realnom životu, ispunimo je unutrašnjom napetošću i pokretom.
Ključne reči:
dinamičnost nastave, nastavni sadržaj, didaktički mediji, nastavna forma, nastavne metode i oblici rada, vrste nastave
sadržaj

Dr Tatjana Tubić
Učiteljski fakultet
Sombor
POZNAVANJE STILOVA UČENJA STUDENATA U FUNKCIJI INOVIRANJA SADRŽAJA I NASTAVNIH METODA NA UČITELJSKOM FAKULTETU 1
Rezime
Reforma osnovnoškolskog obrazovanja u Srbiji zahteva promene i u sistemu selekcije, obrazovanja i stručnog usavršavanja nastavnika. Kao prvi korak u tom pravcu nameće se procena zatečenog stanja u vezi sa kompetencijama koje poseduju već zaposleni nastavnici, odnosno, koje je neophodno razvijati u procesu obrazovanja budućih nastavnika i njihovom stručnom usavršavanju. Poznavanjem stilova učenja nastavnika stiče se uvid u onaj aspekt njihovog funkcionisanja u školi i van nje koji objedinjuje više relevantnih činilaca uspešnog učenja, kao što su intelektualni, afektivni, socijalni, itd. Osim toga, nastavnikovo poznavanje stilova učenja se direktno odražava i na njegov stil poučavanja, te na evaluaciju efekata rada učenika, kao i vlastitog rada. Stilovi učenja, odnosno izraženost stilova učenja vanrednih studenata Učiteljskog fakulteta ispitivani su primenom Testa za ispitivanje stilova učenja, autora dr Tatjane Tubić. Dobijeni rezultati ukazuju da u nastavi preovlađuju senzorni tipovi nastavnika, koje karakteriše usvajanje znanja u gotovom obliku, bez previše razmišljanja i zaključivanja, insistiranje na memorisanju, korišćenje ustaljenih metoda rada, itd. Uz to, rezultati pokazuju da su stilovi učenja senzornih mislilaca i senzornih emotivaca najviše izraženi. Ovi stilovi učenja nastavnika produkuju učenike sa istim takvim stilovima učenja, što se može posmatrati kao ozbiljan problem u reformi osnovne škole, čiji su osnovni principi upravo suprotni navedenim.
Ključne reči:
stilovi učenja, izraženost stilova učenja, reforma osnovne škole, reforma obrazovanja nastavnika.
sadržaj

Mr Tanja Stanković
Filozofski fakultet
Banja Luka
FIZIOLOŠKA OSNOVA EMOCIONALNOG VASPITANJA
Rezime
U ovom radu su razmatrani centri u mozgu "odgovorni" za emocionalno vaspitanje. Kroz prizmu vaspitanja objašnjeno je fukcionisanje limbičkog sistema, neokorteksa, amigdale, hipokampusa, talamusa, hipotalamusa i neurotransmitera. Takođe, prikazani su procesi koji se odvijaju u mozgu učenika: a) kada nastavnik vodi računa o emocijama svojih učenika i b) kada nastavnik ne vodi računa o emocijama i emocionalnosti svojih učenika. Na kraju, istaknute su pedagoške pouke važne za emocionalno vaspitanje učenika, zasnovano na zdravoj fiziološkoj osnovi.
Ključne riječi :
vaspitanje emocija, emocionalni moždani centri, centralni nervni sistem, fiziološki procesi,
emocionalna inteligencija.
sadržaj

Dr Vesna Žunić-Pavlović
Branislava Popović-Ćitić
Defektološki fakultet
Beograd
POREMEĆAJI PONAŠANJA UČENIKA I MOGUĆNOSTI PREVENCIJE U ŠKOLSKOJ SREDINI
Rezime
Savremena saznanja o rizičnim i protektivnim faktorima koji svojim prisustvom i delovanjem doprinose oblikovanju socijalnog ponašanja, otvorila su mogućnost predikcije javljanja različitih oblika poremećaja ponašanja, a time i mogućnost planiranja i primene raznovrsnih aktivnosti preventivnog karaktera. U radu su izdvojeni faktori rizika koji deluju u okviru školskog okruženja: školski neuspeh, antisocijalno ponašanje u školi i nedovoljna posvećenost školi i školskim obavezama. Prikazani rezultati istraživanja izvedenog u beogradskim osnovnim školama pokazuju da su pomenuti rizični faktori prisutni u populaciji učenika mlađeg školskog uzrasta. Na osnovu navedenih nalaza, autori kao glavni smer preventivnog delovanja u školskoj sredini izdvajaju unapređivanje pozitivnog socijalnog vezivanja i razmatraju tri osnovna protektivna procesa koji čine suštinske elemente socijalnog vezivanja: pružanje mogućnosti, ovladavanje veštinama i priznavanje postignuća. Pored toga, prikazane su osnovne strategije delovanja (pružanje alternativa, strategija edukacije i strategija informisanja), kao i preventivni programi koji su uspešno primenjeni u školskom okruženju (Child Development Project i Promoting Alternative Thinking Strategies).
Ključne reči:
učenici, poremećaji ponašanja, prevencija, rizični i protektivni faktori, strategije, programi.
sadržaj

Zorica Milosavljević
OŠ "Dimitrije Tucović"
Čajetina
OBRAZOVANJE I ODRŽIVOST EKOLOŠKE SVESTI
Rezime
Zagađivanje prirode je poprimilo alarmantne razmere u pojedinim područjima, zbog naglog razvoja industrije, urbanizacije, demografske eksplozije i nebrige čoveka za okolinu. Ovim radom želim da ukažem na značaj obrazovanja i vaspitnog uticaja na rešavanje nekih ekoloških problema. Smatram da sa ekološkim obrazovanjem treba početi od dece, jer ona brzo uče, lako menjaju stečene navike i mogu da utiču na odrasle. Materijal iz ovog članka može se koristiti u realizaciji sadržaja predmeta Priroda i društvo, Svet oko nas, Čuvari prirode.
Ključne reči:
ekološko obrazovanje, ekološka svest, reciklaža, kompostiranje, otpad
sadržaj

Jelena Stamatović
Školska uprava
Užice
ULOGA ŠKOLSKOG PEDAGOGA U UNAPREĐIVANJU VASPITNOG RADA ŠKOLE
Rezime
Vaspitni rad škole deo je obrazovno-vaspitnog procesa i uslovljen je usaglašenom realizacijom svih oblika rada škole, radom nastavnika, pedagoga, psihologa, direktora, kao i socio-kulturnim karakteristikama sredine u kojoj se škola nalazi. Pedagog, kao jedan od kreatora i realizatora vaspitnog rada, ima veliku ulogu u unapređenju vaspitnog rada škole: kroz savetodavni i instruktivni rad sa nastavnicima u planiranju i programiranju vaspitnog rada škole (kroz nastavu, slobodne aktivnosti, odeljenjsku zajednicu); kao pokretač inovativnih procesa i podrška nastavnicima u inovacijama u radu slobodnih aktivnosti, učeničkih organizacija i odeljenjskih zajednica; obrađujući teme za stručno usavršavanje nastavnika iz oblasti vaspitnog rada na sastancima stručnih veća i aktiva; kroz savetodavni rad sa učenicima pojedincima ili rad sa odeljenjima, kao i kroz tematske časove i razgovore; saradnjom sa roditeljima u okviru tematskih roditeljskih sastanaka ili radom u savetovalištu za roditelje.
Ključne reči:
vaspitni rad škole, programi vaspitnog rada škole, školski pedagog
sadržaj

Dr Marijana Mitić
Dr Vera Kovačević Gavrilović
Institut za eksperimentalnu fonetiku i patologiju govora
Beograd
RAZVIJENOST AKTIVNOG LEKSIČKOG FONDA DECE PREDŠKOLSKOG UZRASTA
Rezime
U radu su prikazani rezultati istraživanja dobijeni ispitivanjem aktivnog leksičkog fonda dece predškolskog uzrasta. Istraživanje je obavljeno u dve faze. U prvoj fazi istraživanja koja se odvijala 1998. godine ispitano je 30-oro dece predškolskog uzrasta (16 dečaka i 14 devojčica - grupa E1). U drugoj fazi istraživanja, koja se odvijala 2001. godine ispitano je 67-oro dece predškolskog uzrasta (38 dečaka i 29 devojčica - grupa E2). Dobijeni rezultati su tabelarno prikazani, kvalitativno i kvantitativno analizirani. Utvrdili smo da deca testirana 1998. godine imaju veći broj reči od dece testirane 2001. godine, u imenovanju delova tela, igračaka i igara, hrane i pića, odeće i obuće, domaćih i divljih životinja, prevoznih sredstava, delova kuće i zgrade, razlika između sela i grada, vrsta mašina (r< 0.001) i ptica (r< 0.05). Takođe je utvrđeno da između dece testirane 1998. (E1) i 2001. (E2) nema statistički značajnih razlika u imenovanju drveća i cveća (r> 0.05).
Ključne reči:
govorni razvoj, aktivni leksički fond, predškolski uzrast
sadržaj

Pedagoško društvo Srbije © 1924.-2008. na Internetu od 2002. sajt osnovala Sonja Žarković
Objavljivanje informacija sa sajta u nekomercijalne svrhe moguće je samo uz navođenje web adrese sajta.
Za sve druge vidove distribucije potrebno je imati izričitu dozvolu administratora i/ili autora sadržaja.
design by: e@leksa

:: Časopis ''Nastava i vaspitanje'' - br. 2-3, 2005. ::

METODOLOGIJA PEDAGOGIJE

SAVREMENA NASTAVA

UNIVERZITETSKA PEDAGOGIJA

PROBLEMI VASPITNOG RADA

PROBLEMI PREDŠKOLSKOG VASPITANJA

POGLEDI I MIŠLJENJA

OCENE I PRIKAZI